İzmir’deki imar davasında AYM’den emsal karar

Resmi Gazete’de yayımlanan kararla Anayasa Mahkemesi (AYM), ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara uygulanan idari para cezalarına ilişkin düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti. Yüksek Mahkeme, İzmir 4. İdare Mahkemesi’nin yaptığı iptal başvurusunu oybirliğiyle reddetti.

Başvuru, İzmir’de görülen bir dava sırasında gündeme geldi. Ruhsat ve eklerine aykırı olduğu tespit edilen bir yapı nedeniyle yapı sahibine idari para cezası uygulanmasının ardından açılan davaya bakan İzmir 4. İdare Mahkemesi, davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa’ya uygunluğunun değerlendirilmesi için konuyu AYM’ye taşıdı.

Mahkeme başvurusunda, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan bazı ifadelerin Anayasa’ya aykırı olabileceği ileri sürüldü. Başvuruda söz konusu düzenlemenin hukuk devleti ilkesini düzenleyen Anayasa’nın 2. maddesine, eşitlik ilkesini içeren 10. maddesine ve suç ve cezaların kanuniliği ilkesini düzenleyen 38. maddesine aykırı olduğu iddia edildi.

Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, imar mevzuatının temel amacının kentlerin planlı, düzenli ve sağlıklı gelişimini sağlamak olduğuna dikkat çekti. Kararda, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların tespit edilmesi halinde yapı sahibine aykırılığı gidermesi için süre tanındığı, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ise idari para cezası uygulanmasının öngörüldüğü ifade edildi.

AYM, düzenlemede yaptırıma tabi fiillerin açık biçimde belirtildiğini ve bu nedenle “suç ve cezaların kanuniliği” ilkesine aykırı bir durum bulunmadığını değerlendirdi. Ayrıca söz konusu yaptırımların çevrenin korunması, şehirleşmenin planlı şekilde yürütülmesi ve kamu düzeninin sağlanması gibi meşru amaçlara hizmet ettiğini vurguladı.

Kararda idari para cezalarının ölçüsüz olmadığı, bireylerin hangi eylemlerinin yaptırıma yol açacağını öngörebileceği bir çerçevede düzenlendiği de belirtildi. Bu gerekçelerle AYM, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasına yönelik iptal talebini reddetti.

Söz konusu kararın 26 Kasım 2025 tarihinde oybirliğiyle alındığı bildirildi. Kararın, imar mevzuatına aykırı yapılar nedeniyle uygulanan idari para cezalarına ilişkin davalarda emsal niteliğinde değerlendirilmesi bekleniyor.